Uitleg · door een procesoperator

Wat is een DCS?

Het DCS is het zenuwstelsel van een fabriek. Alles wat de operator in de controlekamer ziet en bedient, loopt erdoorheen. Zo werkt het.

DCS staat voor Distributed Control System: een besturingssysteem dat over de hele fabriek is verdeeld. In de installatie hangen duizenden meters (transmitters) en kleppen. Die zijn aangesloten op controllers in technische ruimtes. De controllers rekenen continu de regelingen door, en de operator kijkt en bedient via de schermen in de controlekamer.

Het grote voordeel: als één scherm of één computer uitvalt, blijft de fabriek gewoon geregeld. De intelligentie zit in de controllers, niet in het scherm.

Ketelscherm van de energiecentrale in Proces Simulator
Echt gamebeeld het ketelscherm van de energiecentrale: branders, drum, oververhitter en alle meetwaarden op één scherm.

Wat zie je op een DCS-scherm?

  • Processchermen met leidingen, tanks, pompen en kleppen, en daarbij de actuele meetwaarden.
  • Tags: elke meting en regelaar heeft een code, zoals FIC-440. De letters zeggen wat het is: F = flow (debiet), L = level (niveau), P = pressure (druk), T = temperatuur. I = indicatie, C = controller (regelaar).
  • Alarmen met een prioriteit: hoog, midden of laag. Een goede operator werkt ze af in volgorde van belang, niet van binnenkomst.
  • Trends: grafieken van de laatste minuten of uren. Daar zie je of iets langzaam wegloopt.

De faceplate

Klik je op een regelaar, dan opent de faceplate: het bedieningspaneel van die ene regelkring. Daarop staan de meetwaarde (PV), het setpoint (SP), de uitgang naar de klep (OP) en de keuze tussen hand (MAN) en automatisch (AUTO).

Faceplate van regelaar FIC-440 met PV, SP, OP en de knoppen MAN en AUTO
Echt gamebeeld de faceplate van FIC-440, de laadregelklep naar het schip. PV 598 m³/h, SP 600 m³/h, de klep staat op 61 %.

Rustig grijs, kleur betekent iets

Moderne processchermen zijn bewust rustig: grijze achtergronden en lijnen, en kleur alleen als er iets aan de hand is. Rood en oranje zijn voor alarmen. Zo valt een afwijking meteen op, ook na tien uur nachtdienst. Dit idee komt uit de ISA-101-richtlijn voor bedieningsschermen.

Trendscherm van de aminewasser met grafieken
Echt gamebeeld de trends van de gasreiniging. Hier zie je wat de cijfers alleen niet laten zien: de richting.

DCS en veiligheid

Het DCS regelt de fabriek, maar het beschermt hem niet in zijn eentje. Daarvoor is er een apart veiligheidssysteem, de ESD, dat ingrijpt als het écht misgaat. Daarover gaat de uitleg over de ESD.

Probeer het zelf, zonder risico

In Proces Simulator zit je zelf achter het bord: zes verzonnen fabrieken, echte regelkringen, alarmen en trips. Gratis demo vanaf 18 december.

Meld je aan voor de gratis demo

Geschreven door Martijn de Vries, procesoperator en maker van Proces Simulator. Alle installaties in de game zijn verzonnen.