Ruwe olie is een mengsel van duizenden stoffen met elk een eigen kookpunt. Een destillatiekolom scheidt die stoffen door ze te verwarmen en te laten verdampen. Wat licht is, stijgt naar boven. Wat zwaar is, blijft onderin. Onderweg haal je de verschillende fracties eruit.

Stap 1: opwarmen in de oven
Eerst gaat de olie door warmtewisselaars en een fornuis. Daar wordt hij verhit tot ongeveer 350 °C. Een deel verdampt al. Dat mengsel van damp en vloeistof gaat onderin de kolom.
Stap 2: scheiden op de schotels
In de kolom zitten tientallen schotels boven elkaar. In de game zijn het er 44. Damp stijgt op door de vloeistof op elke schotel. Daarbij condenseren de zwaardere stoffen en verdampen de lichtere. Zo ontstaat er van onder naar boven een temperatuurverloop, en op elke hoogte zit een andere fractie.
- Top: gas en nafta (de basis voor benzine).
- Hoger in het midden: kerosine (vliegtuigbrandstof).
- Lager in het midden: diesel (gasolie).
- Bodem: residu, de zware rest.

Stap 3: koelen, reflux en zijstrippers
Bovenin wordt de damp gekoeld en gecondenseerd in een luchtkoeler en opgevangen in het refluxvat. Een deel gaat als product weg, een deel gaat als reflux terug de kolom in. Die koude reflux zorgt voor een scherpe scheiding. Meer reflux geeft een zuiverder product, maar kost ook meer energie.
De zijstromen kerosine en diesel gaan elk door een kleine zijstripper. Daar blaast stoom de lichte delen eruit die er niet in horen. Zo blijft het product binnen de specificatie, bijvoorbeeld voor het vlampunt.
Stap 4: de vacuümkolom
Het residu onderin bevat nog waardevolle zware olie. Die kun je niet verder verhitten zonder dat de olie gaat kraken (ontleden). Daarom gaat het residu naar een vacuümkolom: bij een lage druk kookt alles bij een lagere temperatuur, en zo haal je er nog gasolie uit.

Wat bewaakt de operator?
Temperaturen over de hoogte van de kolom, de druk bovenin, de niveaus in de bodem en het refluxvat, de verhouding tussen reflux en product, en het drukverschil over de kolom. Loopt dat drukverschil op, dan dreigt flooding: de kolom “verdrinkt” en de scheiding stort in.
Wil je weten wat er met het zure water uit de kolom gebeurt? Dat gaat naar de zuurwaterstripper van de raffinaderij. Die speel je in de gratis demo.
In Proces Simulator zit je zelf achter het bord: zes verzonnen fabrieken, echte regelkringen, alarmen en trips. Gratis demo vanaf 18 december.
Geschreven door Martijn de Vries, procesoperator en maker van Proces Simulator. Alle installaties in de game zijn verzonnen.